Spis treści
Fundacja rodzinna jest odrębnym podmiotem prawa mającym pełną osobowość prawną i zdolność do czynności prawnych. Jej celem jest przede wszystkim gromadzenie mienia, zarządzanie nim w interesie beneficjentów oraz spełnianie na ich rzecz określonych świadczeń. Fundacja rodzinna pozwala na rozdzielenie majątku prywatnego fundatora od bieżącej działalności operacyjnej. Odmiennie niż ma to miejsce w klasycznych spółkach prawa handlowego jest ona ściśle powiązana z więzami rodzinnymi, a jej podstawowym celem z założenia nie jest wyłącznie prowadzenie działalności gospodarczej.
Warto pamiętać, że ochrona oferowana przez fundację rodzinną nie ma charakteru absolutnego. Ustawodawca wprowadził szereg precyzyjnych bezpieczników, które z jednej strony chronią majątek przed przyszłym ryzykiem biznesowym, a z drugiej zapobiegają wykorzystywaniu fundacji do ucieczki przed dotychczasowymi zobowiązaniami.
Odpowiedzialność fundacji rodzinnej za zobowiązania fundatora
Fundacja rodzinna jest narzędziem stanowiącym ochronę przed ryzykiem biznesowym działalności prowadzonej przez fundatora. Aktywa ulokowane w fundacji rodzinnej (np. nieruchomości, gotówka, udziały lub akcje w spółkach) są całkowicie odseparowane od bieżącej działalności fundatora. Ustawa nie przewiduje jednak pełnego rozdzielenia odpowiedzialności. Zgodnie z art. 8 ustawy o fundacji rodzinnej za zobowiązania powstałe przed ustanowieniem fundacji rodzinnej fundacja ta odpowiada solidarnie z fundatorem. Odpowiedzialność fundacji rodzinnej ogranicza się do wartości mienia wniesionego przez fundatora według stanu z chwili wniesienia, a według cen z chwili zaspokojenia wierzyciela.
Odpowiedzialność za zobowiązania alimentacyjne fundatora
Fundacja rodzinna odpowiada solidarnie z fundatorem za jego zobowiązania powstałe przed jej ustanowieniem, w tym z tytułu obowiązku alimentacyjnego. Fundacja rodzinna odpowiada także za wykonanie powstałego po jej ustanowieniu obowiązku alimentacyjnego obciążającego fundatora. W przypadku gdy egzekucja z majątku fundatora obowiązku alimentacyjnego powstałego po ustanowieniu fundacji rodzinnej okaże się bezskuteczna, uprawniony może prowadzić egzekucję z majątku fundacji rodzinnej.
Odpowiedzialność za zaległości podatkowe
Podobnie jak w stosunku do osób trzecich, fundacja rodzinna wobec Skarbu Państwa odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z fundatorem za zaległości podatkowe fundatora powstałe przed ustanowieniem fundacji rodzinnej. Zakres odpowiedzialności jest ograniczony kwotowo, tj. do wartości majątku wniesionego przez fundatora. Organ podatkowy ma 5 lat (licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość) na wydanie decyzji o odpowiedzialności fundacji za dawne długi podatkowe założyciela.
Jakie aktywa można wnieść do fundacji rodzinnej?
Majątek wniesiony do fundacji rodzinnej tworzy odrębną masę majątkową, oddzieloną od majątku osobistego fundatora. Aktywa jakie mogą zostać wniesione do fundacji rodzinnej to m.in.:
- środki pieniężne,
- wierzytelności,
- obligacje,
- udziały lub akcje,
- ogół praw i obowiązków wspólnika w spółce osobowej,
- własność lub użytkowanie wieczyste nieruchomości;
- własność ruchomości, np. samochód, jacht, dzieła sztuki;
- prawa własności intelektualnej (majątkowe prawa autorskie),
- prawa własności przemysłowej (patenty, znaki towarowe).
Podsumowanie
Fundacja rodzinna jest jednym z najskuteczniejszych narzędzi prawnych służących do ochrony majątku przed niekontrolowanym rozproszeniem i roszczeniami osób trzecich. Kluczem do jej skuteczności jest jednak czas – fundacja powołana prewencyjnie, w okresie stabilności finansowej fundatora, gwarantuje najwyższy poziom bezpieczeństwa aktywów. Należy pamiętać, że strzeże ona kapitału przed przyszłymi ryzykami biznesowymi, lecz nie służy do unikania wcześniej zaciągniętych zobowiązań cywilnych, alimentacyjnych czy podatkowych.